Id - Umbúðamerkingar matvæla
- matiskennsla
- Sep 9, 2016
- 12 min read
Merkingar matvæla eru ekki bara mikilvægar þær eru lögbundnar og með reglugerðum um miðlun upplýsinga um matvæli til neytenda og um merkingu næringargildis matvæla eða það sem kallað er næringargildisyfirlýsing, er nokkuð ljóst hvernig staðið skuli að merkingum matvæla, hvort sem sú merking sé ætluð á smásölupakkningar eða vörur í stærri pakkningum t.d. til veitingahúsa. Merking eru orð, upplýsingar, vörumerki, sérheiti, myndefni eða tákn sem tengjast matvælum og eru sett á umbúðir, skjöl, tilkynningar, merkimiða, hringi eða kraga sem fylgja slíkum matvælum eða vísa til þeirra.
Merkingar á umbúðum innihalda mikið af upplýsingum sem ætlaðar eru neytendum. Með því að lesa merkingar á matvælum eiga neytendur að geta séð hvað þeir erum að kaupa.
Merking eru orð, upplýsingar, vörumerki, sérheiti, myndefni eða tákn sem tengjast matvælum og eru sett á umbúðir, skjöl, tilkynningar, merkimiða, hringi eða kraga sem fylgja slíkum matvælum eða vísa til þeirra.
Neytendur eiga rétt á að velja matvörur út frá merkingum um innihald og næringargildi matvæla
Upplýsingar eiga að vera réttar, skýrar, aðgengilegar, ekki villandi og skulu ekki orka tvímælis
Upplýsingar um hvernig staði skuli að merkingum matvæla er aðgengilegt á heimasíðu Mast, bæði sem reglugerð en einnig sem sérstakar leiðbeiningar og ýmiskonar fræðsluefni.
Reglugerð nr. 1294/2014 um miðlun upplýsinga um matvæli til neytenda
Gildir um merkingu matvæla:
• sem dreift er til neytenda og atriði viðvíkjandi kynningu og auglýsingu þeirra.
• sem dreift er til veitingahúsa, heilbrigðisstofnana, mötuneyta og annarra sambærilegra stóreldhúsa.
Gildir ekki um merkingar matvæla sem ætluð eru til útflutnings til ríkja utan Evrópska efnahagssvæðisins.
Um einstök matvæli eða matvælaflokka gilda einnig eftir atvikum sérstakar reglugerðir.
Sérreglugerðir um merkingar
Reglugerð nr. 1294/2014 um miðlun upplýsinga um matvæli til neytenda
Reglugerð 406/2010 um gildistöku reglugerðar Evrópusambandsins nr. 1924/2006 um næringar- og heilsufullyrðingar er varða matvæli.
Ath. breytingar eru gerðar á reglugerðum – fylgja
Reglugerð nr. 1237/2014 um merkingu og rekjanleika erfðabreyttra matvæla og erfðabreytts fóðursst með hvað er í gildi á hverjum tíma
Sumir matvælaflokkar hafa sérreglugerðir og geta þar verið sérákvæði varðandi merkingar og auglýsingar á þeim matvælum sem falla undir viðkomandi flokk s.s.:
Reglugerð nr. 331/2005 um kjöt og kjötvörur
Tilgangur umbúðamerkinga
Framleiðandinn - Kynning á vörunni
Neytandinn - Upplýsingar um vöruna - sér hvað hann er að kaupa - getur valið á milli mismunandi fæðutegunda, vörumerkja og gæða
Samkvæmt lögum og reglugerðum er skylda að veita mikið af þessum upplýsingum
Ísland er hluti af Evrópska efnahagssvæðinu, lög og reglur um umbúðamerkingar byggja því á reglum Evrópusambandsins
Hvað þarf að merkja?
Vöruheiti
Listi yfir innihaldsefni
Ofnæmis- og óþolsvaldandi innihaldsefni eða hjálparefni
Magnmerking
Nettómagn
Geymsluþol
Geymsluskilyrði
Ábyrgðaraðili
Uppruni
Notkunarleiðbeiningar
Alkóhól %
Næringaryfirlýsing
Vöruheiti
Komi fram nálægt heiti vöru:
• Staðgönguhráefni í eftirlíkingum/hliðstæðum s.s. ostlíki, a.m.k. 75% af leturstærð
Heiti beri með sér:
• Viðbætt prótein af öðrum uppruna
[endif]
Upplýsingar við heiti vöru:
• Ef meira en 5% viðbætt vatn í kjöt/fiskafurðum sem líta út eins og heil stykki
• Samsett kjöt/fiskur
Meðhöndlun matvæla (vinnsla):
Hafi matvælið verið malað, reykt, fryst eða þykkt eða hlotið sérstaka meðferð í vinnslu þarf að merkja það sérstaklega.
Ef matvæli hafa verið fryst fyrir sölu og eru seld uppþítt þarf að merkja: „uppþítt“
Ef meðhöndluð með jónaðri geislun uppþítt þarf að merkja : „geislað /Meðhöndlað með jónaðri geislun“.
Vöruheiti – Ferskt
Vara hefur ekki farið í gegnum neina vinnsluferla fyrir utan kælingu, stjórnun á andrúmslofti, skolun og snyrtingu.
Eingöngu leyft að nota ferskt þegar augljóst hvað er átt við með því: „brakandi ferskt“.
Frosin matvæli/innihaldsefni:
Það má nota orðið ferskt, um frosin matvæli, ef samhengið er rétt t.d. frosið ferskt gefur til kynna að matvælin voru fersk þegar þau voru fryst.
Hlutverk innihaldslýsinga er að veita upplýsingar um samsetningu vörunnar. Hráefni, aukefni og önnur efni eru skráð eftir minnkandi magni.
Innihaldslýsing – undantekning
Innihaldslýsing er óþörf þegar um er að ræða:
Vörur úr einu hráefni þar sem vöruheitið er það sama og heitið á hráefninu eða er lýsandi fyrir hráefnið t.d. Lambalæri
Ferska ávexti og grænmeti, sem hvorki hafa verið flysjuð, sneidd né meðhöndluð á annan sambærilegan hátt,
Kolsýrt vatn, þar sem í merkingu kemur fram að það hafi verið kolsýrt,
Gerjað edik sem er unnið úr einu hráefni
Ost, smjör, gerjaða mjólk og rjóma, ef engin innihaldsefnum hafa verið bætt í öðrum en mjólkurvörum, ensímum og örverustofnum, sem nauðsynlegir eru vegna framleiðslu, eða salti sem nauðsynlegt er til framleiðslu osta annarra en ferskra eða bræddra osta
Brennd og óbrennd vín. Sama gildir um drykkjarvörur sem innihalda meira en 1,2% alkóhól.
Matvæli sem eru undanþegin frá kröfunni um lögboðna næringaryfirlýsingu
Samkvæmt viðauka V.
Liður 1. Óunnar afurðir sem samanstanda af einu innihaldsefni eða einum flokki innihaldsefna.
Liður 2. Unnar afurðir þegar eina vinnslan sem þær hafa gengið í gegnum er þroskun og þær samanstanda af einu innihaldsefni eða einum flokki innihaldsefna.
Liður 19. Matvæli, þ.m.t. handunnin matvæli, sem framleiðandi lítils magns vara afhendir beint til lokaneytenda eða smásölufyrirtækja á staðnum sem afhenda vörur beint til lokaneytenda. En núna, í ágúst 2016, er ekki komin skilgreining á hvað „framleiðandi lítils magns vara“ megi framleiða mikið af matvörum, til að falla ekki undir þessa skilgreiningu!
Innihaldslýsing
Ef innihaldsefni koma fram í vöruheiti þarf að tilgreina magn þess í vörunni t.d. skinku pizza og bláberjaskyr - hér þarf að tilgreina magn skinku og bláberja.
Viðbætt vatn skal merkja í innihaldslýsingu ef 5% eða meira í lokaafurð. Allt viðbætt vatn á kjöti, unnum kjötvörum, óunnum fisk og óunnum lagarafurðum þarf þó á að koma fram í innihaldslýsingu.
Jurtaolíur /jurtafeiti: merkja tegund
Nano tækni: merkja “nano” við innihaldsefni
INNIHALD: Undanrenna, sykur, bláber (5%), skyrhleypir og skyrgerlar.
Aukefni
Ýmist auðkennd með efnaheitum eða E númerum.
Aukefni eru notuð við framleiðslu matvæla til að hafa áhrif á eðlis- og efnafræðilega eiginleika matvæla.
E númer eiga að auðvelda fólki að þekkja og forðast tiltekin efni t.d. ónæmisvalda.
Ef aukefni eru notuð við framleiðslu þarf einnig að tilgreina tilganginn með notkunar þess og þarf heiti viðkomandi efnaflokks að standa fyrir framan númerið t.d. Rotvarnarefni: E 202.
Öll aukefni eru viðurkennd af vísindanefnd Evrópusambandsins.
Flokkar aukefna
E100-180 litarefni
E200-297 rotvarnarefni
E300-385 þráavarnaefni
E400-495 bindiefni , ýruefni, þykkingarefni o.fl.
E500-620 lyftiefni , sýrustillar og kekkjavarnaefni
E621-640 bragðaukandi efni
E900-949 húðunarefni, froðueyðar, loftskiptar og drifefni
E950-999 sætuefni
E1103-1202 lífhvatar, umfangsaukar og burðarefni
E1404-1451 umbreytt, sterkjusambönd
E1505-1520 rakaefni og froðuefni
Ofnæmi og óþol
Margir hafa ofnæmi eða óþol fyrir ákveðnum efnum í mat það er því lífspursmál að matvæli séu rétt merkt.
Þegar samsett hráefni er meðal innihaldsefna er almennt nægjanlegt að tilgreina hráefnið undir eigin heiti ef það er minna er 25% af innihaldi (25% reglan). Það á ekki við ef það inniheldur þekkta ónæmisvalda.
Ofnæmisvaldar merktir með áherslu s.s. litabreytingu/ feitletrun í innihaldslýsingu.
Ofnæmisvaldar: Neytendur eiga rétt á upplýsingum um ofnæmisvalda í innihaldi matvæla, einnig fyrir ópökkuð matvæli. Einstök lönd geta sett reglur um hvernig gera á þær upplýsingar aðgengilegar. Að auki er ný krafa um að ofnæmisvaldar skuli vera með áherslu s.s. litarbreytingu eða feitletrun í innihaldslýsingu forpakkaðra matvæla. EB er skylt að vinna viðmiðunarreglur um merkinguna „ getur innihaldið snefil af“ (21. og 36. grein)
Eftirtalin innihaldsefni og afurðir úr þeim þurfa alltaf að koma fram í innihalds-lýsingu, með áberandi letri, ef þau eru notuð:
Egg
Fiskur
Hnetur, þ.e.: möndlur, heslihnetur, valhnetur, kasjúhnetur, pekanhnetur, parahnetur, pistasíuhnetur, goðahnetur, queensland-hentur
Korn sem inniheldur glúten
Krabbadýr
Lindýr
Mjólk
Sellerí
Sesamfræ
Sinnep
Sojabaunir
Úlfabaunir/Lúpína Brennisteinsoxíð og súlfíð í styrk, yfir 10mg/kg eða 10mg/L
Ath. Listinn er ekki tæmandi fyrir matvæli sem geta valdið ofnæmi eða óþoli. Þetta eru algengustu ofnæmis- og óþolsvalda sem vitað er um í dag. Ein algengasta orsök innkallana sbr. vef Mast er vegna vanmerkinga ofnæmis og óþolsvalda.
Geymsluþol
Í leiðbeingarbæklingi Mast hér eru gagnlegar upplýsingar að finna
Lágmarksgeymsluþol - Best fyrir / Best fyrir lok
Gefur til kynna hve lengi matvara heldur eiginleikum sínum við þau geymsluskilyrði sem framleiðandi setur.
Varan getur haldið eiginleikum sýnum og verið neysluhæf eftir lágmarksgeymsluþol
Síðasti notkunardagur - Síðasti notkunardagur / Notist eigi síðar en....
Matvara sem er mjög viðkvæm fyrir örveruvexti, varan getur verið skaðleg heilsu eftir síðasta notkunardag.
Óheimilt er að dreifa vörunni eftir dagsetningu síðasta notkunardags
Síðasti notkunardagur: Allar kælivörur með minna en 5 daga geymsluþol og matvörur sem eru örverufræðilega viðkvæmar.
Best fyrir/Best fyrir lok: Allar aðrar vörur en kælivörur
Frystidagsetning: fryst kjöt, frystar unnar kjötvörur, frystar óunnar lagarafurðir (fiskur, lindýr, krabbadýr)
Framleiðsludagur/pökkunardagur: valfrjálst en gæti nýst sem lotumerking
Geymsluþol matvöru á að gefa upp með degi, mánuði og ári, í þessari röð. Þó gildir eftirfarandi:
Matvara með geymsluþol minna en 3 mánuðir – nóg að merkja dag og mánuð
Matvara með geymsluþol 3 – 18 mánuði – nóg að merkja mánuð og ár
Matvara með geymsluþol yfir 18 mánuði – nóg að merkja ár
Hvernig á að geyma?
Mikilvægt að upplýsa um kjörgeymsluaðstæður til að:
Draga úr hættu á örveruvexti
Koma í veg fyrir óæskilega lykt og bragðmyndun
Upplitun matvæla
Sérstaklega mikilvægt fyrir kæli og frystivörur
Kælivöru á að geyma við 0 til 4 °C
Frystivöru á að geyma við –18 °C eða kaldara
Ekki er skylt að gefa upp geymsluskilyrði fyrir vörur sem geymdar eru við stofuhita (20°C).
Með öðrum örðum, ef geymsluskilyrði eru ekki tilgreind, þá má líta svo á að geyma megi vöruna við stofuhita!
Ákvörðun geymsluþols
Framleiðandi ákveður og ber ábyrgð á geymsluþoli viðkomandi vöru!
Örverumælingar eru notaðar til að staðfesta uppgefið geymsluþol
Geymsluþol á að ákvarða út frá þeirri meðhöndlun sem vænta má að varan hljóti frá framleiðanda í munn neytandans og einnig út frá eðli vörunnar (pH, fitu o.fl.)
Ferskleikinn á að skila sér á borð neytandans
Heilbrigðisnefnd hefur heimild til að grípa inn í og stytta geymsluþol viðkomandi vöru ef ástæða er til
Hver ábyrgist vöruna?
Fyrst og fremst framleiðandinn
Öryggi við framleiðslu
Tryggja réttar umbúðamerkingar og sannprófa þær
Öryggi við framleiðslu er ekki ávísun á gæði vörunnar
Dreifingar og söluaðilar
Óheimilt er að dreifa eða selja vöru sem uppfyllir ekki reglur um umbúðamerkingar og innihald.
Neytendur
Meðhöndlun vörunnar samkvæmt leiðbeiningum framleiðanda er á ábyrgð neytandans.
Uppruni
Skylt að merkja uppruna núna:
Matjurtir
Hunang
Nautgripakjöt (fryst/kælt)
Ef skortur á slíku villir um fyrir neytendum: einkum ef merking gefur í skyn að uppruni sé annar
Verður skylt að merkja uppruna innan skamms:
Ef uppgefinn uppruni er annar en uppruni „megininnihaldsefna“: merkja uppruna „megininnihaldsefna“ eða taka fram að uppruni þeirra sé annar
Svína-, kinda-, geita-, alifuglakjöts (ferskt/kælt/fryst).
Auðkennismerki
Fyrirtæki sem framleiða matvæli úr dýraafurðum skulu merkja vörur sínar með auðkennismerki sem innheldur samþykkisnúmer starfsstöðvarinnar.
Auðkennismerkið gefur til kynna að lögbært yfirvald telji viðkomandi leyfishafa uppfylla kröfur Íslands og Evrópusambandsins.
Matvælastofnun úthlutar auðkennismerki til fyrirtækja sem uppfylla kröfur 853/2004/EB (ísl. Nr. 104/2010)
Afurðir eru í frjálsu flæði innan EES svæðisins.
Þyngdar og rúmmálsmerkingar
Nettóþyngd (magn) á að tilgreina sem rúmmál fyrir vökva eða sem þyngdareiningu ef um aðrar vörur er að ræða.
Allar einingar eiga að vera í metrakerfinu (l, cl, ml, kg, g).
Nákvæm vigt, meðalvigt eða lágmarksvigt
Nákvæm vigt: hver eining af vöru er vigtuð, merkt og verðlögð skv. vigtinni
Meðalþyngd: raunvigt má ekki vera minna en 95% af uppgefinni meðalþyngd fyrir vörur undir 500 g en 98% fyrir vörur yfir 500 g.
Lágmarksþyngd: tilkynna sérstaklega ef um lágmarksþyngd er að ræða.
Tilgreina þarf þyngd fyrir utan lög
Ef lögurinn er ekki ætlaður til neyslu þarf að tilgreina nettóþyngd vörunar fyrir utan löginn, t.d. rauðkál.
Lotumerkingar
Tryggir rekjanleika
Ef innkalla þarf vöru vegna galla er nauðsynlegt að vita framleiðsludag og jafnvel framleiðslutíma. Lotunúmer: gjarnan talnaruna með bókstafnum L á undan.
L1907010902 =
Varan er framleidd 19 júlí árið 2001 tvær mínútur yfir níu.
Hvað þarf að merkja með lotunúmeri ?
Allar matvörur - Dagsetning um lágmarksgeymsluþol, „best fyrir“ eða „síðasti notkunardagur“ getur komið í stað framleiðslulotu.
Næringargildi
Einungis er heimilt að fullyrða um orkugildi og eftirfarandi næringarefni:
prótein, kolvetni, fitu, trefjar, salt, vítamín, steinefni
Einnig er heimilt að fullyrða um efni sem tilheyra eða eru efnisþættir í flokki þessara næringarefna og skulu þau þá koma fram í merkingu næringargildis.
Uppgefið næringargildi skal miða við matvæli eins og þau eru boðin til sölu.
Upplýsingar um næringargildi skulu koma fram á umbúðunum sjálfum eða merkimiða sem er tryggilega festur við þær. Skulu þær staðsettar á einum stað og í töfluformi þar sem því verður við komið.
Næringaryfirlýsing
Næringargildismerkingar segja til um magn næringarefna og geta hjálpað fólki til að velja hollara fæði.
Skylt að merkja á forpökkuð matvæli
þegar næringar- eða heilsufullyrðingar eru notaðar (þ.m.t. Skráargatið)
matvæli með íblöndun næringarefna eða annarra efna
kjöt- og kjötvörur
fæðubótarefni
sérfæði s.s. ungbarna- og stoðblöndur
barnamatur
Að öðru leyti er hún valfrjáls – Verður skylda á öll matvæli 13.desember 2016
Merking næringargildis
Þarf alltaf að koma fram: orka, fita, mettuð fita, kolvetni, sykur, prótein og salt.
Með atriðum sem leyfilegt er að bæta við lítur taflan svona út:
Transfitusýrur
Skv. reglugerðum um merkingu matvæla og næringargildis er hvorki skylt né leyfilegt að geta um magn transfitusýra á umbúðum matvæla, nema að fengnu leyfi.
Í Bandaríkjunum og Kanada er skylt að merkja transfitusýrur
Reglugerð 1045/2010 um hámarksmagn transfitusýra í matvælum:
Gildir um fitu og önnur matvæli sem innihalda fitu annaðhvort sem innihaldsefni eða sem afleiðing framleiðsluferlis þeirra
Gildir ekki um transfitusýrur sem eru í dýrafitu frá náttúrunnar hendi
Óheimilt er að markaðssetja matvæli sem innhalda meira en 2 grömm af transfitusýrum í hverjum 100 grömmum af heildarfitumagni
Líklegar vörur:
Iðnaðarframleiddar vörur s.s. smjörlíki, djúpsteiktur matur, kex, vínarbrauð, poppkorn, kartöfluflögur
Af náttúrunnar hendi í litlu magni: smjör, rjómi, ostar, feitt kjöt og afurðir úr þeim
Næringarfullyrðingar
Næringarfullyrðingar eru fullyrðingar þar sem fullyrt er eða látið að því liggja eða gefið í skyn að tiltekin matvæli hafi tiltekið, jákvætt næringarlegt gildi vegna:
orku sem þau gefa, gefa í skertu eða auknu magni eða gefa ekki, og/eða
næringarefna eða annarra efna sem þau innihalda, innihalda í skertu eða auknu magni eða innihalda ekki.
Næringarfullyrðingar eru eingöngu leyfilegar ef þær eru á lista yfir leyfðar næringarfullyrðingar, sem birtur er í viðauka reglugerðar nr. 406/2010 (um gildistöku reglugerðar Evrópusambandsins nr. 1924/2006 um næringar- og heilsufullyrðingar er varða matvæli).
Listi yfir leyfðar næringarfullyrðingar
Orkulítill
Orkuskertur
Orkusnauður
Fitulítill
Fitusnauður
Lítið af mettaðri fitu
Engin mettuð fita
Lítið sykurinnihald
Sykursnauður
Án viðbætts sykur
Lítið natríum/salt
Afar lítið natríum/salt
Natríumsnauður eða saltsnauður
Trefjagjafi
Trefjaríkur
Prótíngjafi
Prótínríkur
(heiti vítamíns/vítamína og/eða (heiti steinefnis/steinefna)-gjafi
(heiti vítamíns/vítamína) og/eða (heiti steinefnis/steinefna)-rík
Inniheldur (heiti næringarefnis eða annars efnis)
Aukið innihald (heiti næringarefnis)
Skert innihald (heiti næringarefnis)
Léttur
Náttúrulegur/náttúrulegt
Heilsufullyrðingar eru fullyrðingar þar sem fullyrt er, látið að því liggja eða gefið í skyn að tengsl séu milli tiltekins matvælaflokks, tiltekinna matvæla eða eins af innihaldsefnum þeirra og heilbrigðis.
Heilsufullyrðingar skiptast í eftirfarandi flokka:
„Virkni“ (“function”) heilsufullyrðingar. Dæmi: kalk er gott fyrir beinin.
Heilsufullyrðingar sem vísa til þess að dregið geti úr sjúkdómsáhættu. Dæmi: Sýnt hefur verið fram á að plöntu sterólar lækka kólesteról. Hátt kólesteról er áhættuþáttur í þróun hjarta og æðasjúkdóma.
Heilsufullyrðingar sem vísa til þroskunar og heilbrigðis barna. Dæmi: Kalk og D-vítamín eru nauðsynleg fyrir eðlilegan vöxt og þroska beina í börnum.
Aðeins er leyfilegt að nota þær heilsufullyrðingar sem eru viðurkenndar, vel skilgreindar og byggjast á vísindalegum gögnum og birtar eru á lista fullyrðinga sem heimilt er að nota.
[endif]
Ef síðar koma fram fullyrðingar sem byggjast á nýlega framkomnum rannsóknaniðurstöðum má sækja um notkun þeirra til framkvæmdastjórnar Evrópusambandsins.
Merkingar með næringar-og heilsufullyrðingum
Þegar næringar- og heilsufullyrðingar eru notaðar, þarf að merkja næringargildi skv. reglugerð nr. 1294/2014 um miðlun upplýsinga um matvæli til neytenda. Auk þess skal magn efnisins sem fullyrt er um tilgreint innan sama sjónsviðs og næringaryfirlýsingin. Þegar um heilsufullyrðingu er að ræða þurfa eftirfarandi upplýsingar einnig að koma fram á merkingu, kynningum og auglýsingum:
mikilvægi fjölbreyttrar fæðu og heilbrigðs lífernis,
það magn matvæla og neyslumynstur sem þarf til að fá fram þau jákvæðu áhrif sem fullyrt er um,
upplýsingar um einstaklinga sem ættu að forðast matvælin,
ef við á, varnarorð um hugsanlega heilsufarsáhættu (heilbrigðisáhættu) sé matvælanna neytt í of miklu magni.
GS1 kerfin/ Strikamerki
GLN (EAN) –kennitölur eru notuð til að auðkenna ýmsar vörutegundir og þjónustu
GLN vörunúmerakerfið tryggir að engar tvær vörur hvar sem er í heiminum fái sama vörunúmer.
Númerin eru gjarnan táknuð með strikamerkjum til þess að tryggja öruggan vélrænan aflestur, t.d. þegar vara er seld í stórmörkuðum.
Tilgangur
auðveldar upplýsingaflæði
meiri nákvæmni upplýsinganna
meiri sjálfvirkni
Sótt er um hjá GS1 Ísland.
GS1 kerfið er safn alþjóðlegra staðla notaðir til þess að auðkenna "hluti" á einkvæman hátt og auðvelda flutning upplýsinga um þá milli viðskiptaaðila. Hlutir sem auðkenndir eru með GS1 stöðlunum er ma. vörur, þjónustur, flutningseiningar, staðsetnngar, eignir og skjöl.
GLN kennitala (EAN-númerin) eru notuð til að auðkenna ýmsar vörutegundir og þjónustu. Þau eru útbreiddust á mat- og annarri dagvöru, en ýmsar aðrar vörutegundir eru nú merktar með þeim, t.d. fatnaður, byggingavörur og lækningavörur. GLN númer eru einnig notuð til þess að auðkenna fyrirtæki og vörusendingar.
GLN vörunúmerakerfið tryggir að engar tvær vörur hvar sem er í heiminum fái sama vörunúmer. Númerin eru gjarnan táknuð með strikamerkjum til þess að tryggja öruggan vélrænan aflestur, t.d. þegar vara er seld í stórmörkuðum. Þetta þýðir að kaupmaður í Ástralíu getur nýtt sér strikamerki vöru sem hann hefur keypt frá framleiðenda á Íslandi án þess að eiga á hættu að önnur vara finnist með sama númeri og þar með sama strikamerki.
Algengustu GLN-númerin eru 13 stafir að lengd. Fyrstu 2 – 3 tölustafirnir eru landsnúmer, sem segja til um í hvaða landi númerinu var úthlutað. Landsnúmer Íslands er 569 en dæmi um tveggja stafa landsnúmer er númerið 50 sem úthlutað er frá Bretlandi. Síðasta talan í öllum GLN númerum er ávallt staðfestingartala sem reiknuð er út samkvæmt ákveðnum reglum. Strikamerkið er myndað með samsíða strikum og eyðum af misjafnri breidd. Hver tala í númerinu er táknuð með mismunandi samsetningu strikanna. Sérstakir strikamerkjalesarar (skannar) eru notaðir til að nema breidd strikanna með því að mæla endurvarp ljóss frá strikamerkinu. Gjarnan eru notaðir leysar sem ljósgjafar í skönnunum en tölvubúnaður sér um að breyta þessum upplýsingum í tölur. Þegar vörunúmerið hefur verið lesið er upplýsingum um vöruheiti, verð og e.t.v. fleira flett upp í búðarkassa eða tölvu sem tengt er skannanum. Kostir strikamerkinga Notkun strikamerkinga auðveldar allt upplýsingaflæði, allt frá framleiðanda vörunnar til notanda. Nákvæmni upplýsinganna er mun meiri og auðveldara er að koma við sjálfvirkni af ýmsu tagi í vörustjórnun og upplýsingaflæði.
Sérmerkingar
Á umbúðum má oft finna ýmis sérmerki. Þessi merki eru sett til að bera kennsl og markaðssetja vöru, aðgreina hana frá vörum i sama vöruflokki. Þetta hefur verið mjög mikilvægt markaðstæki fyrir margar staðbundnar vörur. Um notkun þeirra gilda ákveðnar reglur sem eru settar ýmist af yfirvöldum og/eða af ýmsum samtökum
Hluta Id er lokið
Comments